Biyomedikal Araştırma
Kaynaklar bölümündeki bu sayfa, biyomedikal araştırma konusundaki temel kaynaklara yol göstermektedir. Bu konu iki açıdan ele alınabilir: askeri amaçlarla biyomedikal konularda yapılan araştırmalar ve askeri personelin araştırma katılımcısı olarak yer aldığı araştırmalar. Her iki bakış açısında da, genel sağlık uygulamalarında geçerli olanların ötesinde, askeri ortama özgü etik sorunlar bulunmaktadır.
Biyomedikal bilimsel araştırma, askeri kabiliyet açısından çok önemli olabilir. Öncelikle, insan çoğu zaman kurşunlar, bombalar, füzeler ve diğer silahlarla savaş silahlarının birincil hedefidir. ‘Konvansiyonel’ silahların ötesinde, kitle imha silahlarının (kimyasal, biyolojik, nükleer ve radyolojik, KBRN) zarara yol açan kendine özgü mekanizmaları vardır. Mikrodalga, lazer veya ses gibi diğer fiziksel özellikleri kullanan yeni ortaya çıkan silahlar da insan vücuduna zarar verebilir. Savunmaya yönelik karşı önlemleri ve tedavileri geliştirmek için silahların patofizyolojik etkilerini anlamak gereklidir. Ancak biyomedikal bilimsel araştırmanın, silahları daha etkili kılmak veya zarar vermenin yeni yollarını bulmak için genişletilmesi riski vardır. Nazilerin toplama kampı tutsakları üzerinde yürüttüğü araştırmalar ve İkinci Dünya Savaşı'nda Japonların esirler üzerinde yaptığı deneyler özellikle dehşet vericiydi. Bu durum Nürnberg Yönetmeliği'nin ve ardından Helsinki Bildirgesi'nin geliştirilmesine yol açtı. Daha yakın dönemde, Soğuk Savaş sırasında ABD'de ve Birleşik Krallık'ta ordunun himayesinde yürütülen bazı araştırmalar etik dışı kabul edilmiştir. Bu nedenle politika yapıcıların ve askeri araştırma kurumlarının, askeri biyomedikal araştırmanın amacının yasal ve etik olmasını sağlamak için etik rehberliğe ve denetime sahip olması önemlidir.
Askeri personel de biyomedikal araştırmaların deneği olabilir; bunun nedeni ya araştırmanın başka katılımcılar üzerinde yürütülemeyecek kadar gizli olması ya da araştırmadan öncelikle askeri nüfusun yararlanmasıdır. Zımni veya açık baskı riski, özerklik eksikliği ve bu tür araştırmalara ilişkin kurumsal denetimin şeffaf olmaması nedeniyle, araştırma deneği olarak askeri personel için özel riskler vardır. Yine, kötü araştırma uygulamaları sonucunda askeri araştırma deneklerinin zarar gördüğü tarihsel örnekler bulunmaktadır. Bu nedenle askeri deneklerle yapılan araştırmaların etik yönetişimi ve onay süreci örnek niteliğinde olmalıdır.
Temel kaynaklar
Akademik Makaleler
Dudley HA. Research ethics committees and military defence. J R Coll Physicians Lond. 1994 May-Jun;28(3):237-41. PMID: 7932321; PMCID: PMC5400966.
Moreno JD, Schmidt U, Joffe S. The Nuremberg Code 70 Years Later. JAMA. 2017;318(9):795–796. doi:10.1001/jama.2017.10265
Moreno, J. (2008). The Ethics of Military Medical Research in the United States during the Cold War. In R. Baker & L. McCullough (Eds.), The Cambridge World History of Medical Ethics (pp. 625-632). Cambridge: Cambridge University Press. doi:10.1017/CHOL97
Nwobegahay J, Ali J, Hyder A, Ter G, Ethical guidelines for military-based health research: an unmet need in Africa? 2015;11(8) DOI: 10.7196/sajbl.433
Y. Michael Barilan & Oren Asman (2017) Research Ethics, Military Medical Ethics, and the Challenges of International Law, The American Journal of Bioethics, 17:10, 53-55, DOI: 10.1080/15265161.2017.1365205
Schmidt, U. (2019). Creating a ‘Father Confessor’: the origins of research ethics committees in UK military medical research, 1950–1970. Part I, context and causes. BMJ Military Health, 165(4), 284-290.
Biswas JS, Beeching NJ, Woods D. Ethical approval for research on Operation TRENTON and beyond: a rapid, unified approach. BMJ Mil Health 2021;167:302-303.
Videolar ve diğer medya
Politika Yayınları
Oyun Kartı Senaryoları