ბიოსამედიცინო კვლევა
რესურსების განყოფილების ეს გვერდი მიუთითებს ბიოსამედიცინო კვლევის თემაზე არსებულ ძირითად რესურსებზე. ამ თემის განხილვა შესაძლებელია ორი თვალსაზრისით: ბიოსამედიცინო თემების კვლევა სამხედრო მიზნებისთვის და სამხედრო პერსონალზე, როგორც კვლევის მონაწილეებზე, ჩატარებული კვლევა. ორივე ხედვას აქვს ეთიკური საკითხები, რომლებიც უნიკალურია სამხედრო გარემოსთვის და სცდება ზოგად სამედიცინო პრაქტიკაში არსებულს.
ბიოსამედიცინო სამეცნიერო კვლევას შეიძლება ძალიან დიდი მნიშვნელობა ჰქონდეს სამხედრო შესაძლებლობებისთვის. უპირველეს ყოვლისა, ადამიანი ხშირად არის ომის იარაღის - ტყვიების, ბომბების, რაკეტებისა და სხვა შეიარაღების - ძირითადი სამიზნე. „ჩვეულებრივი“ იარაღის გარდა, მასობრივი განადგურების იარაღს (ქიმიური, ბიოლოგიური, ბირთვული და რადიოლოგიური, CBRN) ზიანის მიყენების სპეციფიკური მექანიზმები აქვს. განვითარებადი იარაღი, რომელიც იყენებს სხვა ფიზიკურ თვისებებს, მაგალითად მიკროტალღებს, ლაზერს ან ხმას, ასევე შეიძლება აზიანებდეს ადამიანის ორგანიზმს. იარაღის პათოფიზიოლოგიური ზემოქმედების გაგება აუცილებელია თავდაცვითი საპირისპირო ზომებისა და მკურნალობის შესამუშავებლად. თუმცა არსებობს რისკი, რომ ბიოსამედიცინო სამეცნიერო კვლევა გაფართოვდეს იარაღის უფრო ეფექტიანად ქცევის ან ზიანის მიყენების ახალი გზების მოსაძებნად. არსებობს მეორე მსოფლიო ომის დროს ნაცისტების მიერ საკონცენტრაციო ბანაკების ტყვეებზე ჩატარებული კვლევებისა და იაპონელების მიერ ტყვეებზე ჩატარებული ექსპერიმენტების მაგალითები, რომლებიც განსაკუთრებით საშინელი იყო. ამან განაპირობა ნიურნბერგის კოდექსისა და შემდეგ ჰელსინკის დეკლარაციის შემუშავება. უფრო ახლახან ზოგიერთი კვლევა, რომელიც ცივი ომის დროს აშშ-სა და გაერთიანებულ სამეფოში სამხედროების ზედამხედველობით ტარდებოდა, არაეთიკურად ჩაითვალა. ამიტომ მნიშვნელოვანია, რომ პოლიტიკის შემქმნელებს და სამხედრო კვლევით დაწესებულებებს ჰქონდეთ ეთიკური ხელმძღვანელობა და ზედამხედველობა, რათა სამხედრო ბიოსამედიცინო კვლევის მიზანი იყოს კანონიერი და ეთიკური.
სამხედრო პერსონალი შეიძლება ბიოსამედიცინო კვლევის სუბიექტიც იყოს, ან იმიტომ, რომ კვლევა იმდენად საიდუმლოა, რომ სხვა მონაწილეებზე ვერ ჩატარდება, ან იმიტომ, რომ კვლევის ძირითადი ბენეფიციარი სამხედრო მოსახლეობაა. სამხედრო პერსონალისთვის, როგორც კვლევის სუბიექტებისთვის, განსაკუთრებული რისკები არსებობს იმპლიციტური ან ექსპლიციტური იძულების, ავტონომიის არქონისა და ასეთ კვლევაზე ინსტიტუციური ზედამხედველობის გაუმჭვირვალობის გამო. კვლავ არსებობს ისტორიული მაგალითები, როდესაც სამხედრო კვლევის სუბიექტებს ცუდი კვლევითი პრაქტიკის გამო ზიანი მიადგათ. ამიტომ სამხედრო სუბიექტებზე კვლევის ეთიკური მართვისა და დამტკიცების პროცესი სანიმუშო უნდა იყოს.
ძირითადი წყაროები
აკადემიური ნაშრომები
Dudley HA. Research ethics committees and military defence. J R Coll Physicians Lond. 1994 May-Jun;28(3):237-41. PMID: 7932321; PMCID: PMC5400966.
Moreno JD, Schmidt U, Joffe S. The Nuremberg Code 70 Years Later. JAMA. 2017;318(9):795–796. doi:10.1001/jama.2017.10265
Moreno, J. (2008). The Ethics of Military Medical Research in the United States during the Cold War. In R. Baker & L. McCullough (Eds.), The Cambridge World History of Medical Ethics (pp. 625-632). Cambridge: Cambridge University Press. doi:10.1017/CHOL97
Nwobegahay J, Ali J, Hyder A, Ter G, Ethical guidelines for military-based health research: an unmet need in Africa? 2015;11(8) DOI: 10.7196/sajbl.433
Y. Michael Barilan & Oren Asman (2017) Research Ethics, Military Medical Ethics, and the Challenges of International Law, The American Journal of Bioethics, 17:10, 53-55, DOI: 10.1080/15265161.2017.1365205
Schmidt, U. (2019). Creating a ‘Father Confessor’: the origins of research ethics committees in UK military medical research, 1950–1970. Part I, context and causes. BMJ Military Health, 165(4), 284-290.
Biswas JS, Beeching NJ, Woods D. Ethical approval for research on Operation TRENTON and beyond: a rapid, unified approach. BMJ Mil Health 2021;167:302-303.
ვიდეოები და სხვა მედია
პოლიტიკის პუბლიკაციები
სათამაშო ბარათების სცენარები