Medicinski resursi

Zbrinjavanje zarobljenika/pritvorenika

Treća Ženevska konvencija iz 1949. sadrži posebne odredbe o zbrinjavanju ratnih zarobljenika. One nameću odgovornost onima koji drže ratne zarobljenike da prema njima postupaju dostojanstveno i humano i da im obezbede pristup odgovarajućoj medicinskoj nezi. Članovi 29–32 ove Ženevske konvencije odnose se na medicinsku pomoć, lekarske preglede i zarobljenike na medicinskim dužnostima. Član 33 odnosi se na prava i odgovornosti osoblja koje se smatra zadržanim, uključujući medicinsko osoblje zadržano radi zbrinjavanja ratnih zarobljenika. Pored toga, tu je i Konvencija Ujedinjenih nacija protiv torture i drugih svirepih, neljudskih ili ponižavajućih kazni ili postupaka, koja je stupila na snagu 1987.

Nažalost, u vreme rata i oružanog sukoba prema zarobljenicima se ne postupa uvek u skladu s ovim odredbama. To može uključivati i neetičko ponašanje medicinskog i zdravstvenog osoblja. Možda najgori primeri takve prakse bili su eksperimenti na zarobljenicima koje su sprovodili nacistički režim u Nemačkoj i Jedinica 731 japanske vojske tokom Drugog svetskog rata. Postoje dokazi o zlostavljanju zarobljenika tokom kontrapobunjeničkih operacija u takozvanim oslobodilačkim ratovima, kao u Malaji, Keniji, Adenu, Alžiru, Vijetnamu i Belgijskom Kongu. U novije vreme postoje dokazi o zlostavljanju zarobljenika u Severnoj Irskoj, u balkanskim ratovima, Iraku i Avganistanu. To uključuje učešće medicinskog osoblja i psihologa u proceni „sposobnosti za ispitivanje“ i u savetovanju o fizičkim i psihološkim tehnikama za slamanje morala zarobljenika. Konkretni primeri obuhvataju zlostavljanje zarobljenika od strane američkih snaga u zatvoru Abu Graib u Iraku, slučaj Baha Mousa koji se odnosi na oružane snage Ujedinjenog Kraljevstva, predaju avganistanskih pritvorenika od strane kanadskih snaga avganistanskim snagama bezbednosti i ubijanje avganistanskih pritvorenika od strane australijskih specijalnih snaga.

Nakon ovih događaja mnoge države izdale su posebna uputstva o postupanju sa ratnim zarobljenicima i pritvorenicima kako bi se obezbedilo poštovanje međunarodnog humanitarnog prava. Vojno i vojnomedicinsko osoblje mora da razume svoje pravne i etičke dužnosti u pogledu zbrinjavanja ratnih zarobljenika. Takođe mora da razume razliku između ratnog zarobljenika (koji uživa zaštitu prema Ženevskim konvencijama) i pritvorenika ili drugog naziva za osobu lišenu slobode prema nacionalnom krivičnom pravu.