Medische bronnen

Overzicht

Deze pagina in het onderdeel Bronnen wijst de weg naar belangrijke bronnen over het algemene onderwerp militaire medische ethiek. De andere pagina's bieden aanvullende bronnen over specifieke thema's, of wijzen de delen van deze bronnen aan die voor het betreffende thema relevant zijn. Wij beogen dat deze pagina's een waardevolle informatiebron vormen voor academici en praktijkmensen die geïnteresseerd zijn in militaire medische ethiek. Wij hebben dit materiaal te goeder trouw als publiek goed beschikbaar gesteld, met respect voor auteursrecht en intellectueel eigendom. Als u dit materiaal hergebruikt, vermeld dan de bron.

Militaire medische ethiek ligt op het snijvlak van militaire ethiek en medische ethiek. De medische praktijk wordt bepaald door het samenspel van recht, ethiek en moraal. Het recht schrijft een niet-discretionaire handelwijze voor. Ethiek is het geheel van morele beginselen dat de activiteiten of het gedrag van een persoon beheerst, vaak vastgelegd in professionele regelgeving. Moraal wordt bepaald door het individuele geweten. In veel culturen bestaat een lange traditie waarin de ethische normen waaraan artsen en andere zorgprofessionals zich bij de uitoefening van hun vak moeten houden, bij wet of regelgeving worden vastgelegd. De medische ethiek begint met het adagium ‘eerst geen schade berokkenen’, hoewel dit ten onrechte aan de eed van Hippocrates wordt toegeschreven. Dit wordt doorgaans onderbouwd door de vier beginselen van de bio-ethiek van Beauchamp en Childress: autonomie (het recht van handelingsbekwame volwassenen om over hun eigen behandeling te beslissen), weldoen (beneficence) en het daaruit voortvloeiende niet-schaden (non-maleficence) (gunstige uitkomsten voor patiënten met minimale schade) en rechtvaardigheid (billijkheid op basis van gelijkheid en non-discriminatie).

De ethiek van de zorgberoepen staat in contrast met het ‘militaire beroep’, dat als uiteindelijke functie heeft dodelijk geweld toe te passen tegen de vijanden van een natie om politieke doelstellingen te bereiken. Militaire ethiek betreft de morele uitdagingen en dilemma's van de professionele militaire praktijk. Zelfs in oorlog moeten er grenzen zijn aan het gebruik van geweld. Dit wordt doorgaans onderverdeeld in ‘jus ad bellum’, de rechtmatigheid van het voeren van oorlog door staten, en ‘jus in bello’, het gebruik van militair geweld tijdens vijandelijkheden. Dat laatste wordt geleid door het ‘recht van gewapend conflict (LOAC)’ of het ‘internationaal humanitair recht (IHR)’. Buiten de oorlogvoering zelf zijn er veel aspecten van de militaire dienst die de vrijheid van militair personeel verder beperken dan die van burgers.

Militaire zorgprofessionals zijn aantoonbaar gebonden aan een uitgebreidere reeks nationale en internationale wetten en ethische beginselen dan welke andere groep ook. Hoewel zij bij de krijgsmacht werken, leggen militaire zorgprofessionals voor hun ethisch handelen verantwoording af aan hun nationale beroepsregulerende instanties in de gezondheidszorg. Deze ‘dubbele loyaliteit’ vormt de kern van MME. Voorbeelden zijn het afwegen van de humanitaire noodzaak om gewonden uit het conflict te verzorgen tegen de militaire behoefte om bedden in militaire ziekenhuizen vrij te houden voor militaire patiënten, het handhaven van de vertrouwelijkheid van patiëntgegevens tegenover de behoefte van militaire commandanten om de geschiktheid van hun personeel te kennen, en beperkingen op het verrichten van gevechtstaken door medisch personeel. Militaire zorgprofessionals moeten de oplossing van ethische kwesties baseren op relevante beginselen uit zowel het zorgberoep als het militaire beroep. Dit onderwerp wordt in de militair-medische literatuur uitgebreid bediscussieerd door zowel academische ethici als praktijkmensen. Het begrip dubbele loyaliteit geldt ook voor andere zorgprofessionals met institutionele verplichtingen, zoals zorgmanagers, bedrijfsartsen en gevangenisartsen.