Mits bevelen rechtmatig zijn, wordt van iedere militair gesproken verwacht deze op te volgen, zelfs als die onrechtvaardig overkomen of fatale gevolgen kunnen hebben.

Een constructief tegengeluid is echter iets anders dan insubordinatie of het creëren van onrust. Door op een respectvolle manier aan te kaarten dat iets onjuist is, kunnen fouten worden voorkomen. Het doel is immers om onze militaire waarden te borgen en onze plicht richting de samenleving na te komen. De krijgsmacht is gebaat bij constructief-kritische teamleden: militairen die betrokken, proactief en onafhankelijk kritisch nadenken.

Er is echter een scherpe grens: structureel klagen of protesteren tegen bevelen puur omdat ze je niet aanstaan, is ondermijning. Constructieve tegenspraak versterkt de missie; het zaaien van tweedracht is altijd destructief.

• Door een meerdere op een respectvolle manier tegen te spreken kan je blinde vlekken wegnemen en grote fouten voorkomen.

• Tegenspraak is een waardevol instrument om de integriteit van de eenheid te bewaken, zolang het de operationele besluitvaardigheid niet in de weg staat.

Zie ook de volgertypologie van Kelley in P. Northouse, Leadership: Theory and Practice, Sage, 2025, p. 355.

Zie ook Harten Vrouw

Nikki Coleman, ‘The Unlimited Liability Contract and its Effects on Serving Military Personnel’, in George Lucas (ed.), Routledge Handbook of Military Ethics, (Routledge, Abingdon, 2015), p280.

Rebecca J. Johnson, ‘Serving Two Masters: When Professional Ethics Collide with Personal Morality’ in in George Lucas (ed.), Routledge Handbook of Military Ethics, (Routledge, Abingdon, 2015), p269.