• Bij het bespreken van, of debatteren over, de redenen voor een missie moet operationele veiligheid (OPSEC) uiteraard altijd de hoogste prioriteit hebben.

• Het is waardevol om een scherp onderscheid te maken tussen je persoonlijke, politieke overtuigingen enerzijds en je professionele plicht anderzijds.

• De meeste militairen hebben geen toegang tot alle (staatsgeheime) feiten en inlichtingen die ten grondslag liggen aan het besluit van een regering om oorlog te voeren.

• Je bent als militair niet verantwoordelijk voor het politieke besluit tot militaire inzet. Waar je als individuele militair wél direct verantwoordelijk voor bent, is het beoordelen of de tactische bevelen die je in het veld krijgt, wettig en proportioneel zijn.

De realiteit is dat de regering verantwoordelijk is voor het besluit om de krijgsmacht in te zetten. Militairen beschikken niet over dezelfde informatie, dus het totaalplaatje om de rechtmatigheid van een missie volledig te kunnen beoordelen. Soms is de casus glashelder (zoals bij de verdediging van het eigen grondgebied), maar vaak is de geopolitieke werkelijkheid extreem complex. Onder die omstandigheden kunnen militairen niet moreel verantwoordelijk worden gehouden voor de politieke beslissing óm oorlog te voeren. Hij of zij is uitsluitend verantwoordelijk voor de eigen tactische handelingen tíjdens die oorlog.

Als je twijfelt aan de politieke rechtvaardigheid van een conflict, wordt er van je verwacht dat je professionele bescheidenheid toont. Je accepteert dat je niet uitsluitend op je eigen onderbuikgevoel af kunt gaan, maar dat je vertrouwt op de democratische rechtsstaat en de leidinggevenden die wél over de benodigde informatie beschikken. Dit vereist dat je erop moet kunnen bouwen dat de top pas operationele bevelen uitvaardigt wanneer zíj overtuigd is van de juridische en morele noodzaak.

Zie ook Ruiten 3

Andrea Ellner, Paul Robinson, and David Whetham, ‘Introduction: “Sometime they’ll give a war and nobody will come”’ in Andrea Ellner, Paul Robinson, and David Whetham (eds.), When Soldiers Say No: Selective Conscientious Objection in the Modern Military, (Ashgate, Farnham, 2014), p5.